Zacieraczki spalinowe (jednowirnikowe)

Wirnik obraca się w jedną stronę, więc zgodnie z zasadą akcji i reakcji cała maszyna jest spychana w stronę przeciwną. W jednostce samojezdnej to zjawisko znika, bo dwa wirniki kręcą się przeciwbieżnie i znoszą się nawzajem. W maszynie z jednym wirnikiem nie ma czego znosić — napór trafia w uchwyt i to operator go równoważy.

Konstrukcja robi z tej wady narzędzie sterowania. Uchwyt nie służy do pchania maszyny, tylko do zmiany rozkładu nacisku: podniesienie go dociąża tylną krawędź wirnika i maszyna przesuwa się w jedną stronę, opuszczenie — w przeciwną. Prowadzenie polega więc na drobnych ruchach w pionie, nie na sile. Operator, który próbuje przepchnąć zacieraczkę na siłę, męczy się przez całą zmianę i zostawia nierówny ślad.

Stąd bierze się też granica wielkości tej klasy. Przy średnicy 940 mm i masie 76–87 kg napór jest jeszcze do opanowania ręką; większy wirnik wymagałby już siły, której człowiek nie utrzyma przez kilka godzin. Powyżej tej granicy zaczyna się konstrukcja samojezdna.

TPT-900 występuje w dwóch wersjach silnikowych — Loncin G200 o pojemności 196 cm³ i mocy 5,5 KM albo Rato R210 o mocy 7 KM — i stąd rozrzut masy 76–83 kg. Wersja R10 to ta sama maszyna z jednostką 10 KM, większym zbiornikiem i większą miską oleju.

Każda maszyna okrągła zostawia przy ścianie pas o szerokości promienia wirnika powiększonego o obudowę. W jednostce 940 mm ten pas ma kilkadziesiąt centymetrów, a przy hali z rzędem słupów sumuje się w setki metrów kwadratowych, które trzeba dokończyć czymś innym.

TPT-600 rozwiązuje to konstrukcją kosza, a nie samą średnicą. Kosz jest obrotowy i ma gumowy odbojnik, więc może opierać się o mur w trakcie pracy: maszyna prowadzi wzdłuż ściany, odbojnik toczy się po niej, a łopatki dochodzą do samego styku. Bez tego rozwiązania sama mała średnica dawałaby tylko mniejszą maszynę, nadal zostawiającą pas przy krawędzi.

Reszta konstrukcji jest podporządkowana dostępowi. Sylwetka 750 × 1490 × 910 mm jest wąska i długa, żeby wejść między przeszkody, masa 53 kg pozwala przenieść maszynę we dwóch przez próg albo po schodach, a składana rękojeść skraca ją na tyle, że mieści się w bagażniku kombi. To narzędzie do brzegów, narożników, okolic słupów i studzienek — również dlatego, że beton przy ścianach wiąże szybciej i te miejsca zaciera się jako pierwsze.

Regulacja kąta łopatek pokrętłem. Kąt nachylenia łopatek zmienia się w trakcie zacierania: pierwsze przejścia idą na łopatkach ustawionych niemal płasko, kolejne — coraz mocniej podniesionych, bo rosnący kąt zwiększa nacisk jednostkowy i domyka powierzchnię. W TPT-900 pokrętło siedzi na rękojeści, w TPT-600 z tyłu maszyny, więc korekta odbywa się bez schodzenia z posadzki i bez przerywania przejścia.

Odśrodkowy wyłącznik bezpieczeństwa. Klasyczne rozwiązanie to klamka trzymana ręką, która po puszczeniu gasi silnik — z tym, że operatorzy notorycznie blokują ją opaską, bo przez kilka godzin trzymania męczy dłoń. Wyłącznik odśrodkowy działa inaczej: reaguje na to, że maszyna wyrwała się z rąk i zaczęła obracać się wokół własnej osi, i wtedy odcina zapłon. Nie da się go zablokować, bo nie ma tu nic do trzymania.

Napęd w TPT-900 idzie paskiem klinowym do dużej przekładni. Pasek jest w tym układzie elementem celowo najsłabszym — przy zablokowaniu wirnika ślizga się, zamiast przenieść szarpnięcie na przekładnię i wał korbowy. Wymiana paska jest tania i szybka, naprawa przekładni nie jest ani jednym, ani drugim.

Policz brzegi, nie tylko powierzchnię

Przy prostokątnej płycie bez przeszkód wystarczy jedna maszyna 940 mm. Przy hali ze słupami, kanałami i fundamentami pod maszyny liczba metrów bieżących krawędzi rośnie szybciej niż powierzchnia, a każdy metr krawędzi trzeba dokończyć osobno i wcześniej niż środek pola. Wtedy TPT-600 nie jest maszyną zapasową, tylko drugim etatem na budowie.

Moc dobieraj do technologii, nie do metrażu

Na czystej posadzce różnica między 5,5 a 10 KM jest niewidoczna. Ujawnia się w dwóch sytuacjach: przy wcieraniu posypki utwardzającej, gdy opór na łopatkach skacze, oraz na ostatnich przejściach z dużym kątem łopatek, gdzie słabszy silnik gubi obroty i powierzchnia wychodzi nierówno. Jeśli robisz posadzki przemysłowe z posypką, TPT-900R10 jest wyborem technologicznym, a nie luksusem.

Sprawdź zbiornik pod okno czasowe

Zbiornik ma 3,6 l w TPT-600 i TPT-900 oraz 5,4 l w TPT-900R10. Przy zacieraniu to nie kwestia zasięgu, tylko przerw: tankowanie w środku przejścia oznacza wystudzenie tempa i ryzyko, że powierzchnia zdąży przeschnąć w miejscu postoju. Większy zbiornik kupuje się tu za jedno tankowanie mniej w oknie czasowym, a nie za dłuższy dzień pracy.

Zaplanuj, jak maszyna trafi na płytę

Masa 53 kg w TPT-600 pozwala przenieść maszynę w dwie osoby, a po złożeniu rękojeści przewieźć ją zwykłym samochodem. Jednostki 940 mm ważą 76–87 kg i mają wymiary 1820 × 945 × 980 mm, więc realnie potrzebują przyczepy lub busa. Na wyższe kondygnacje trzeba dla nich przewidzieć windę albo pochylnię — przenoszenie po schodach maszyny tej masy nie jest planem, tylko wypadkiem.

Kiedy wjechać na posadzkę i w jakiej kolejności prowadzić przejścia, opisuje kategoria nadrzędna zacieraczki do betonu. Przy płytach liczonych w tysiącach metrów kwadratowych pracę przejmują zacieraczki samojezdne. Talerze i łopatki dobrane do średnicy i etapu są w łopatkach i talerzach do zacieraczek, a ostatnie centymetry przy ścianie i w narożniku wykańcza się narzędziami ręcznymi do betonowania.