Przecinarki do betonu i asfaltu

Beton kurczy się, gdy wiąże i oddaje wodę. Płyta przytrzymana tarciem o podłoże nie może się swobodnie skurczyć, więc rosną w niej naprężenia — i w pewnym momencie pęka. Tego się nie da uniknąć; można tylko zdecydować, gdzie to nastąpi.

Nacięcie dylatacyjne osłabia przekrój w wybranej linii, więc pęknięcie idzie pod nim, prosto i niewidocznie. Warunek jest jeden: nacięcie musi powstać zanim naprężenia osiągną wytrzymałość betonu. Spóźnione o kilka godzin nie robi już nic — płyta zdążyła pęknąć własnym torem, zwykle po przekątnej i przez środek pola.

Stąd biorą się dwie technologie cięcia, które w ofercie stoją obok siebie, bo odpowiadają na dwa różne momenty.

Wczesne cięcie — wejście na beton jeszcze miękki

TAS 150 pracuje w systemie early entry: wchodzi na posadzkę tuż po zatarciu, gdy beton utrzyma maszynę, ale jest jeszcze na tyle miękki, że tarcza nie musi go kruszyć. Tarcza pracuje płytko — 30 mm — i to wystarczy, bo chodzi o osłabienie przekroju, nie o przecięcie płyty.

Miękki beton ma jednak wadę: krawędź nacięcia chce się wykruszyć. Rozwiązuje to płoza dociskowa montowana razem z tarczą — dociska materiał po obu stronach linii cięcia, przez co krawędź zostaje prosta zamiast poszarpanej. Bez płozy technologia nie działa, dlatego tarcza i płoza są w tarczach diamentowych dostępne również jako komplet.

Cięcie na mokro — materiał już stwardniały

TFS 500 i TFS 600 Drive wchodzą na beton związany i na asfalt. Tną głębiej — 180 i 220 mm — bo ich zadaniem bywa przecięcie płyty na wylot: przy wpięciu instalacji, wycinaniu fragmentu nawierzchni, remoncie drogi albo pogłębianiu istniejącej dylatacji przed zalaniem masą.

Głębokość cięcia jest zawsze wyraźnie mniejsza od promienia tarczy, bo część średnicy zabiera wałek, kołnierze i osłona. W naszych maszynach wychodzi to na około jedną trzecią średnicy: tarcza 500 mm daje 180 mm, tarcza 600 mm — 220 mm. To jest pierwsza liczba do sprawdzenia przy doborze, bo maszyna z za małą tarczą nie przetnie płyty niezależnie od mocy silnika.

Przy cięciu prędkość posuwu decyduje o jakości. Za szybko — tarcza się klinuje, segmenty wyrywają, linia ucieka; za wolno — segment się wygładza i przestaje ciąć. W maszynie pchanej tę prędkość utrzymuje człowiek, a wraz ze zmęczeniem robi to coraz gorzej.

TFS 600 Drive ma elektryczny napęd jazdy 24 V z płynną regulacją potencjometrem, zasilany dwoma akumulatorami i ładowany podczas pracy z alternatora 35 A. Operator ustawia posuw pod materiał i maszyna trzyma go do końca cięcia. Przy 190 kg masy własnej jest to zarazem jedyny sposób, żeby prowadzić ją prosto.

Tej samej logice służą dwa celowniki — przedni i tylny — oraz hydrauliczne wspomaganie podnoszenia z blokadą co ćwierć obrotu korby. W TFS 500 odpowiednikiem jest regulacja z amortyzacją i skala pod tarcze 350–500 mm, dzięki czemu operator zna głębokość, zamiast ją szacować.

Segment diamentowy tnie, bo osnowa metalowa ściera się w kontrolowanym tempie i odsłania kolejne kryształy. Bez chłodzenia osnowa mięknie, kryształy wypadają przedwcześnie, a tarcza zaczyna się prostować cieplnie i bić. Woda odbiera ciepło i wypłukuje urobek ze szczeliny — obie te rzeczy naraz.

Dlatego w TFS 500 i TFS 600 woda podawana jest na obie strony tarczy, a zbiorniki mają 35 i 37 l. To nie jest zapas na cały dzień, tylko na przejazd — przy dłuższych odcinkach planuje się dowóz albo podłączenie do sieci.

TAS 150 pracuje inaczej: tnie na sucho, z przyłączem odkurzacza 50 mm. Na świeżej posadzce woda byłaby błędem — rozmiękczyłaby powierzchnię, którą przed chwilą zatarto. Pył trzeba jednak odebrać u źródła, bo krzemionka krystaliczna z betonu jest czynnikiem rakotwórczym, a nie tylko brudem. Odkurzacze do tej pracy są w odkurzaczach przemysłowych.

Zacznij od tego, co tniesz i kiedy

Świeża posadzka w dniu wylania to wyłącznie TAS 150 — pozostałe maszyny są za ciężkie, żeby na nią wjechać, i tną głębiej, niż na tym etapie potrzeba. Nawierzchnia stwardniała, asfalt, wycinanie fragmentu płyty czy pogłębianie starej dylatacji to TFS 500 albo TFS 600. To nie są maszyny konkurencyjne wobec siebie, tylko dwa różne etapy.

Policz głębokość, a dopiero potem moc

Głębokość wynika ze średnicy tarczy, nie z silnika: 180 mm przy tarczy 500 mm i 220 mm przy 600 mm. Jeśli płyta ma 20 cm i trzeba ją przeciąć na wylot, TFS 500 nie wystarczy niezależnie od tego, jak mocny ma silnik. Moc wpływa na tempo i na to, czy maszyna utrzyma obroty w twardym kruszywie — nie na to, czy w ogóle sięgnie.

Sprawdź, jak maszyna trafi na miejsce

38,5 kg TAS 150 przewozi się osobowym samochodem po złożeniu rękojeści. 98 kg TFS 500 wymaga już przyczepy, ale maszyna ma centralny hak dźwigowy, więc da się ją podać na wyższą kondygnację. 190 kg TFS 600 to transport na lawecie i wjazd po pochylni — przy robotach drogowych bez znaczenia, przy posadzce w hali na piętrze przesądzające.

Dobierz tarczę do materiału, nie do maszyny

Maszyna narzuca tylko średnicę i otwór; o tym, czy cięcie w ogóle pójdzie, decyduje spoiwo segmentu dobrane do materiału. Asfalt, kostka brukowa, silikat i beton to cztery różne zadania dla diamentu — pełny podział jest w tarczach diamentowych.

Tarcze do każdego z tych zadań — asfalt, kostka brukowa, Porotherm i silikat, beton świeży i twardy — są w tarczach diamentowych, razem z płozą do wczesnego cięcia. Moment, w którym płyta jest gotowa na nacięcie, wynika z prac opisanych w zacieraczkach do betonu. Pył z cięcia na sucho odbierają odkurzacze przemysłowe, a otwory pod instalacje w już przeciętej płycie wykonują wiertnice do betonu.