Motopompy szlamowe

Motopompa szlamowa przepompowuje wodę silnie zanieczyszczoną — z piaskiem, mułem, żwirem i drobnym gruzem. Napędza ją silnik spalinowy, więc pracuje bez dostępu do prądu: na wykopach, przy odwodnieniach placów budowy, po podtopieniach i przy przepompowywaniu ze zbiorników. Modele TA-HLS przetłaczają od 656 do 1 647 l/min, podnoszą wodę na 26,3–29,1 m i przepuszczają ciała stałe do 15 lub 27 mm zależnie od wielkości. Od pompy do wody czystej odróżnia ją konstrukcja części hydraulicznej, a nie moc silnika.

Różnica siedzi w części hydraulicznej. W pompie szlamowej wirnik pracuje z większym prześwitem względem korpusu — dzięki temu przez pompę przechodzą ciała stałe o średnicy 15 mm w klasie 2" i 27 mm w klasie 3" oraz 4", zamiast ją blokować. Elementy narażone na ścieranie są grubsze. Pompa do wody czystej ma ciasne prześwity, bo optymalizuje ciśnienie, i w urobku zatka się albo zetrze w ciągu kilku godzin. Ceną tej odporności jest niższe ciśnienie przy tej samej mocy: 26–30 m wysokości podnoszenia zamiast kilkudziesięciu metrów typowych dla pomp wysokociśnieniowych.

Wydajność dobiera się do dopływu wody, nie do objętości, którą trzeba usunąć. Pompa musi nadążać za tym, co napływa, bo inaczej poziom nie spadnie niezależnie od czasu pracy. Przy sączeniu w wykopie fundamentowym wystarcza 656 l/min (39 m³/h), przy odwodnieniu większej powierzchni z aktywnym drenażem pracuje 1 252 l/min (75 m³/h), a 1 647 l/min (99 m³/h) bierze się do podtopień i awarii. Wydajności katalogowe podaje się przy zerowej wysokości podnoszenia — przy tłoczeniu na 15 m realny przepływ będzie wyraźnie niższy.

Maksymalna średnica zanieczyszczeń to najważniejszy parametr doboru pompy szlamowej i nie wynika z wielkości króćca. TA-HLS50 z króćcem 50 mm przepuszcza ciała stałe do 15 mm — muł, piasek, drobną zawiesinę. TA-HLS80 i TA-HLS100, mimo króćców 80 i 100 mm, przepuszczają do 27 mm, bo granicę wyznacza prześwit wirnika, a nie przyłącze. Woda z większym gruzem albo kamieniami wymaga kosza ssawnego o odpowiednim oczku — inaczej pompa zassie coś, czego nie przetłoczy, i trzeba będzie rozkręcić korpus.

Króciec to średnica przyłącza węża ssawnego i tłocznego: 2" odpowiada 50 mm, 3" — 80 mm, 4" — 100 mm. Wielkość króćca decyduje przede wszystkim o wydajności: od 656 l/min przy 2" do 1 647 l/min przy 4". Węże, złącza, kosze ssawne i uszczelki muszą być w tym samym rozmiarze — wąż o mniejszej średnicy dławi pompę i obniża wydajność, nawet jeśli fizycznie da się go podłączyć przez redukcję.

Pompa nie zasysa wody — podnosi ją ciśnienie atmosferyczne, gdy pompa wytworzy podciśnienie. Na poziomie morza słup wody odpowiadający ciśnieniu atmosferycznemu ma około 10,3 m i to jest granica teoretyczna, której żadna pompa nie przekroczy. W praktyce opory węża ssawnego, nieszczelności i parowanie cieczy zjadają resztę, więc realna wysokość ssania wynosi 7–8 m — tyle podają modele TA-HLS. Jeśli lustro wody jest niżej, pompę trzeba opuścić bliżej cieczy albo użyć pompy zatapialnej.

Motopompa szlamowa jest zaprojektowana do wody z zawiesiną mineralną — piaskiem, mułem, żwirem i gruzem do 27 mm. Ciecze gęste, włókniste i agresywne chemicznie to inne zadanie: włókna owijają się na wirniku, a odczyn przyspiesza korozję elementów hydraulicznych. Do ścieków bytowych i pracy stałej w studzience właściwsze są pompy zatapialne do szlamu i ścieków, które pracują zanurzone i nie wymagają zalewania korpusu ani obsługi między cyklami.

Korpus pompy trzeba zalać wodą — pompa samozasysająca potrzebuje cieczy w komorze, żeby wytworzyć podciśnienie, a praca na sucho niszczy uszczelnienie mechaniczne w kilkadziesiąt sekund. Poza tym: sprawdzić poziom oleju w silniku Honda GX, uzupełnić paliwo, podłączyć wąż ssawny z koszem i zaworem stopowym oraz upewnić się, że wszystkie połączenia po stronie ssawnej są szczelne. Nieszczelność na ssaniu jest najczęstszą przyczyną tego, że pompa nie łapie wody — przy podciśnieniu odpowiadającym 8 m słupa wody wystarczy nieszczelne złącze, żeby zasysanie ustało.

Najszybciej pracują się elementy stykające się z urobkiem: wirnik i płyta ścieralna, po nich uszczelnienie mechaniczne i uszczelki króćców. Tempo zużycia zależy od zawartości piasku — ta sama maszyna przy czystej wodzie przepracuje wielokrotnie dłużej niż przy odwadnianiu wykopu w gruncie piaszczystym. Po każdej pracy w urobku warto przepłukać pompę czystą wodą przez kilkadziesiąt sekund i opróżnić korpus przed transportem, zwłaszcza przy temperaturach poniżej 0 °C. Zużycie wirnika objawia się spadkiem wydajności i wysokości podnoszenia przy tych samych 3 600 obr./min.