Frezarki do betonu

Sposobem pracy i efektem końcowym. Frezarka uderza: luźno osadzone frezy odłupują materiał, zdejmując 1–8 mm w jednym przejściu i zostawiając powierzchnię chropowatą. Szlifierka ściera diamentem dziesiąte części milimetra i wygładza. Frezowanie wybiera się, gdy trzeba usunąć grubą warstwę albo celowo nadać szorstkość; szlifowanie — gdy powierzchnia ma być gładka lub przygotowana pod cienką powłokę. Na jednym obiekcie często pracują kolejno: najpierw frezarka, potem szlifierka usuwająca ślad po niej.

W jednym przejściu od 1 do 8 mm, zależnie od modelu: maszyny 2,2–3 kW pracują w zakresie 1–3 mm, jednostka 7,5 kW schodzi do 8 mm. Przy grubszych warstwach lepiej wykonać dwa przejścia o mniejszej głębokości niż jedno maksymalne — maszyna pracuje spokojniej, ślad jest równiejszy, a frezy zużywają się wolniej. Głębokości liczone w centymetrach wykraczają poza możliwości frezarki posadzkowej i wymagają innej technologii.

Rozstrzyga dostępne zasilanie i grubość warstwy. Maszyny 2,2 i 3 kW pracują z gniazda 230 V i wystarczają do zdejmowania 1–3 mm, czyli powłok, kleju i mleczka cementowego. Jednostka 7,5 kW wymaga 400 V, ale schodzi do 8 mm i jest samojezdna, co przy dużych powierzchniach zmienia tempo pracy. Na obiekcie bez przyłącza trójfazowego pozostaje maszyna jednofazowa, wersja spalinowa albo agregat o odpowiedniej mocy z zapasem na rozruch.

Do tego służy osobna maszyna — frezarka bruzdowa, a nie powierzchniowa. Wycina rowek o szerokości 16 lub 17,3 mm na głębokość do 25 mm, dobrany do średnicy rury grzewczej, tarczą o średnicy 130 mm. Frezarka powierzchniowa zdejmuje warstwę z całego pola i rowka nie zrobi. Maszyna bruzdowa dojeżdża na około 10 cm od ściany, a osobny silnik posuwu utrzymuje stałą prędkość, dzięki czemu bruzda ma równą głębokość — przy prowadzeniu ręcznym rura układałaby się nierówno.

Na tym polega frezowanie bruzd. W istniejącej wylewce wycina się rowki, układa w nich rurę grzewczą i zaprawia, zamiast skuwać całą posadzkę i wylewać nową. Warunkiem jest wystarczająca grubość istniejącej wylewki — bruzda schodzi na 25 mm, więc posadzka musi mieć zapas ponad tę wartość i nie może mieć w tej strefie zbrojenia ani instalacji. Przy remoncie mieszkania to różnica między kilkoma dniami pracy a wymianą wylewki wraz z całym okresem jej schnięcia.

Ślad po frezie zwiększa przyczepność i tam, gdzie o nią chodzi, jest efektem docelowym, a nie etapem pośrednim. Dotyczy to pochylni i ramp, na których koła nie mogą buksować, posadzek w myjniach i pomieszczeniach mokrych, gdzie gładka powierzchnia staje się śliska, a także stref przemysłowych z wymaganiami przeciwpoślizgowymi. W takich zastosowaniach po frezowaniu nie szlifuje się już powierzchni, bo szlifowanie zlikwidowałoby dopiero co uzyskaną fakturę.

Klej i inne materiały elastyczne to zadanie na granicy dwóch technologii. Frezarka zdejmie go razem z cienką warstwą betonu, co bywa najszybszą drogą przy dużych powierzchniach i grubych, zeschniętych warstwach. Przy kleju miękkim skuteczniejsze bywają jednak segmenty PCD w szlifierce, bo frez może się nim zalepić. Praktyczna wskazówka: im twardszy i grubszy materiał, tym bardziej opłaca się frezowanie; im bardziej elastyczny i cieńszy, tym lepiej sprawdzi się szlifierka do betonu z odpowiednim osprzętem.

Nasze bębny do frezarek mieszczą od 68 do 90 frezów osadzonych na 4 lub 6 wałkach. Liczba ta mówi o gęstości uderzeń: więcej frezów na tej samej szerokości roboczej to więcej punktów kontaktu z betonem, więc równiejszy ślad i spokojniejsza praca maszyny. Bęben rzadszy pracuje agresywniej i zostawia wyraźniejszą fakturę, co bywa pożądane przy nadawaniu szorstkości. Frezy wymienia się kompletami, bo pojedyncze uzupełnianie daje nierównomierne obciążenie wałków — nowy frez obok zużytego pracuje głębiej, przez co bierze na siebie nieproporcjonalną część uderzeń i szybciej się kończy.

Odciąg jest konieczny — pył z frezowania zawiera respirabilną krzemionkę krystaliczną, klasyfikowaną jako czynnik rakotwórczy dla człowieka, a przy zdejmowaniu 8 mm materiału powstaje go znacznie więcej niż przy szlifowaniu. Nasze maszyny mają króćce 38 lub 48 mm. Odkurzacz musi być przemysłowy, z filtracją pyłu drobnego; przy frezowaniu filtr zapycha się szybciej niż przy innych obróbkach, więc automatyczne czyszczenie filtra przestaje być dodatkiem, a staje się warunkiem ciągłej pracy.

Frezy — pracują bezpośrednio na betonie i to one są materiałem eksploatacyjnym, wymienianym kompletami. Drugie w kolejności są wałki, na których frezy są osadzone: nasze mają średnicę 12–18 mm zależnie od modelu i wyrabiają się od ruchu frezów, co objawia się rosnącym luzem i nierównym śladem. Trzecim punktem są łożyska bębna, obciążone udarowo przy każdym obrocie. Sam napęd, przy drożnym odciągu i regularnym czyszczeniu obudowy z pyłu, przeżywa zwykle wiele kompletów frezów.

Frez uderza w beton i odłupuje go, ale na stali zachowuje się inaczej — nie przecina jej, tylko odbija się, a przy dłuższym kontakcie tępi się albo wykrusza. Dlatego przed frezowaniem sprawdza się otulinę zbrojenia: jeśli pręty leżą płycej niż planowana głębokość, trzeba ją zmniejszyć albo wybrać inną technologię. Objaw trafienia w stal jest wyraźny — dźwięk zmienia się na metaliczny, maszyna zaczyna podskakiwać, a na powierzchni pojawia się jasny ślad. Praca po takim sygnale niszczy komplet frezów w kilka minut. To samo dotyczy siatek, kotew i wtopionych profili stalowych, które przy remoncie starych posadzek bywają w miejscach nieoczywistych.

Trzy rzeczy sprawdza się przed pierwszym przejściem. Pierwsza to otulina zbrojenia — jeśli pręty leżą płycej niż planowana głębokość, frezy je znajdą. Druga to instalacje w posadzce: ogrzewanie podłogowe, przewody i rury bywają w miejscach nieoczywistych, zwłaszcza w budynkach po przebudowach, a frez schodzący na 8 mm potrafi je uszkodzić. Trzecia to luźne fragmenty i wystające elementy — kotwy, resztki profili i odspojone kawałki wyrywają frezy albo blokują bęben.

Sama posadzka powinna być sucha i zamieciona. Wilgoć zbija pył w mokrą masę, która zapycha króciec i wąż odciągu w kilka minut, przez co odkurzacz przestaje pracować, choć nic nie sygnalizuje awarii. Przy remontach warto też ustalić, czym była pokryta posadzka — stare powłoki na starych obiektach mogą zawierać materiały wymagające osobnego postępowania, a frezowanie rozprasza je w postaci pyłu.